qızarmaq

qızarmaq
f.
1. Çox qızmaqdan qırmızı rəng almaq, közərmək. Dəmir ocaqda qızardı.
2. Şiddətli od üstündə tavada və s. -də qırmızı oluncaya qədər qovrulub bişmək. Ət qızarmışdır. – Təndirin bir tərəfi dolmamış, o biri tərəfdə çörək qızarır, köpürdü. . M. C..
3. Qırmızı olmaq, qırmızılaşmaq, qırmızı rəng almaq, allanmaq. Şaxtadan yanaqları qızarmışdır. Ağlamaqdan (tüstüdən və s. dən) gözləri qızarmaq. – <Fərhad:> . . Gözlərim ağrıyır. Onun üçün bir az qızarıb. Ə. H.. <Gəlinin> yanaqları alma kimi qızarmışdır. Ç.. Al geyib, qızarıb yenə üfüqlər; Bir azdan gözünü açacaq səhər. S. V..
4. Yetişmək, dəymək (meyvələr haqqında). Narlar, zoğallar qızarmağa başlamışdır. Almalar lap qızarıbdır. – Çöllərdə qızararkən şehli moruq kolları; Ha getdimsə uzandı qədim Şirvan yolları. Ə. Cəm..
5. Uzaqdan görünmək (qırmızı şey və işıq haqqında). Yaşıllıq arasında kəndin kirəmit damları qızarır. Taxıl əkininin içində lalələr qızarır.
6. məc. Utanmaq, xəcalət çəkmək. Sənin yerinə mən qızarmalıyam. – Məmməd Həsən əmi lap karıxdı, . . sonra qızara-qızara z. üzünü tutdu atlıya. C. M.. Ara-sıra uşaqlar analarına baxıb, bir də qonaqlarına baxıb qızarırdılar. M. S. O.. // Xəcalətindən qan üzünə vurub yanağı qırmızı olmaq, rəng verib rəng almaq (bəzən təşbehlərlə işlənir). Ruqiyyə mətləbi anladı, ətrafa baxdı, bir kəs yox idi. Dan şəfəqi kimi qızardı. A. D.. // Acıqdan, hirsdən üzünün rəngi dəyişib qırmızılaşmaq. Sərdar Rəşidin üzü qızarır və yenə də ağarırdı. M. S. O..
◊ Qızarıb-bozarmaq – xəcalətdən və ya acıqdan rəng verib rəng almaq. <Məmməd> güldükcə Əli əmniyyəbaşı qızarıb-bozarırdı. M. İ..

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Игры ⚽ Поможем решить контрольную работу

Look at other dictionaries:

  • utanıb-qızarmaq — bax utanmaq. <Məmməd> qalxdı, utanıb qızararaq səs gələn tərəfə getdi. Ç.. Doktor çeşməyini götürüb cibinə qoyur, açıq gözilə Gülöyşəyə baxır, Gülöyşə isə utanıb qızarmırdı. S. R …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • qızarma — «Qızarmaq»dan f. is …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • göz — is. 1. İnsan və heyvanda görmə orqanı. Qara gözlər. Ala gözlər. İri göz. – Xumar xumar baxmaq göz qaydasıdır; Lalə tək qızarmaq üz qaydasıdır. M. P. V.. Arvad . . yaşarmış gözlərini silib ərinin qabağında döyükə döyükə qaldı. S. Rəh.. Göz ağı… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • pul — is. 1. Alğı satqı vaxtı qiymət ölçüsü kimi işlədilən metal və ya kağız parçası; bank bileti; ağca. Kağız pul. Xırda pul. – Yusif əmi hazır elədiyi pulu verib dedi ki, dəxi bundan savayı pulumuz yoxdur. C. M.. Pul çıxarmaq – pul əldə etmək, gəlir… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • qan — is. 1. Orqanizmin damarlarında dövr edib, onun bütün hüceyrələrinin qidalanmasını və maddələrin mübadiləsini təmin edən qırmızı maye. Sadıq kişi əllərinin qanını arxda yuyub üz qoydu həyətdən çıxmağa. C. M.. . . Çox qan itirməsinə baxmayaraq,… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • qıpqırmızı — sif. 1. Tünd qırmızı, çox qırmızı, lap qırmızı. Qıpqırmızı alma. – . . Bu adamın üzü ətli, yanaqları qıpqırmızı, vücudu sapsağlam idi. A. Ş.. Qıpqırmızı don geyindi ellərim; Qaranlığı boğazlayıb doğdu gün. S. Rüst.. Qıpqırmızı kəsilmək – utanaraq …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • pörtmək — f. 1. Qırmızı olmaq, qırmızılaşmaq, qırmızı rəng almaq, qızarmaq. Kiçikbəyimin buğdayı üzü pörtür, nəşə ilə əllərini ovuşdurur. . Ç.. Gülşən pörtdü. İşin içindən çıxmaq üçün yol axtardı. Ə. Vəl.. 2. Üzdən yanmaq, yanıb qızarmaq, qarsaqlanmaq.… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • allanmax — I (Şəki) baş qarışdırmaq; keçinmək. – Də: <daha> nağa:rım, üşaxnan allanıram bir tə:r II (Şəki) qızarmaq (üzə aid) …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • börtdamax — (Qax) pörtmək, qızarmaq (istidən). – İsdidən lap habı gecə börtdamişəm …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • pırsıxmax — (Çənbərək) qızarmaq, pörtmək (üzə aiddir). – Urusdamın rəngi yaman pırsıxıf …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”